BARRA DE MENÚ

Salima NAJI

ECO-ARQUITECTA E ANTROPÓLOGA MARROQUÍ

O 19 de xaneiro de 1971 naceu en Rabat, de nai francesa e pai marroquí Salima Naji, unha das defensoras máis destacadas da protección do patrimonio arquitectónico e a preservación das técnicas de construción tradicionais e locais en Marrocos.

É arquitecta DPLG (Diplômée Pour Le Gouvernement) pola "École d'Architecture de Paris-la-Villete", pero primeiro formouse en Estética na Universidade Paris VIII (Diplôme du Laboratoire de Troisième cycle "Arts, Esthétiques Sciences et Technologies de l’Image", e cando xa era arquitecta estudou Antropoloxía da Arte na "École des Hautes Études en Sciences Sociales" en Paris, doutorándose en Antropoloxía Social.

Desde 1993, estivo investigando a arte do Atlas e as rexións presaharianas de Marrocos, e realizou viaxes de estudo compartindo a vida cotiá das persoas que viven alí e coñecendo aos seus artesáns; polo que o seu traballo ten un enfoque humano e patrimonial á vez.

Lola Varela, no seu artigo "Salima Naji: a eco-arquitectura e o saber ancestraldo 6 de xaneiro deste ano 2023, publicado en Nós Diario, comenta: 

"Todas as obras realizadas por Salima por Marrocos adiante, teñen os seguintes elementos en común: fan uso de materiais locais que precisan dos coñecementos dos artesáns, o uso do cemento está reducido ao mínimo; rescatan formas arquitectónicas tradicionais que permiten crear espazos saudables e agradables, onde diminúe moito o consumo enerxético; as obras realízanse coa participación de traballadores locais que aportan os seus saberes coa perspectiva de crear cadeas produtivas de construción ecolóxica e formar una nova xeración de artesáns que contribúa a fixar poboación."

Maternidade de Tissint
Recibiu varios premios entre eles o "Prix Jeunes Architectes", de la Fondation EDF en xuño de 2004, o que lle permitiu conseguir a revitalización en profundidade de mezquitas rurais, celeiros, Ksours (castelos) e kasbas (ciudadelas),... así como levar a cabo proxectos de utilidade social (maternidades, centros culturais, centros de mulleres, escolas,...).

Otorgáronlle tamén a "Médaille d’or Arts Sciences et Lettres de la Société Académique d’éducation et d’encouragement", da Académie Française, en 2006; o "Takrin de l'Ordre des architectes du Maroc", en 2007; o "Prix Holcim di Développement Durable, Afrique-Moyen-Orient", en 2011 e o "Prix du merite", en 2019.

Quedou finalista en 2013 e no 2022 nos premios Aga Khan de Arquitectura, cos proxectos "Préservation des architectures sacrées et collectives des oasis du Maroc" et "Amélioration de la vallée d'Issy", respectivamente.

É autora de varias obras de referencia sobre as arquitecturas vernáculas do Sur de Marrocos :
"Greniers collectifs de l'Atlas - patrimoines du Sud marocain", en 2006
"Fils de Saints contre Fils d'Esclaves", en 2011
"Architectures du bien commun : Pour une éthique de la préservation", en 2019.

Participou co equipo científico na creación do museo bereber Jardin Majorelle, en 2011 e é investigadora asociada no Centre Jacques Berque de Rabat-CNRS e do Laboratorio de CRESSON (Centre de Recherche sur l’Espace Sonore et l’environnement urbain), en Grenoble, sobre entornos urbáns.

Na súa páxina web, Salima Naji, poden verse fermosas imaxes dos seus proxectos.

Máis información: Salima, NajiNósDiario, Retrospectiva, Archipill, aemagazine, Wikipedia, Ideas, Finalista.





Ana CARO de MALLÉN

"A MUSA SEVILLANA"

CRONISTA E DRAMATURGA DO SÉCULO DE OURO

Poeta e dramaturga española do século XVII, Ana Caro de Mallén de Soto é recoñecida hoxe, xunto a Mª Rosa Gálvez, como unha das dramaturgas máis notables da época moderna.

Naceu en Sevilla ou Granada en 1590 e finou en Sevilla o 6 de novembro 1646, víctima da peste. O que explicaría que moitas das súas obras foran queimadas, polo que a maior parte dos seus libros perdéronse.

Xunto ao seu nome hai unha indicación: "Ana María, escrava de Gabriel Mallén". Dese feito dedúcese que os seus proxenitores deberon de ser mouriscos xa que o afillamento estaba apoiado pola Coroa, ante o problema social que xeraba este grupo. Con todo, non se sabe se era orfa dalgún rebelde mourisco ou filla dunha escrava desta orixe.

Documentos conservados demostran que cobrou por algunhas das súas relacións poéticas e obras de teatro, polo que é considerada como unha das primeiras escritoras profesionais.

Varios críticos fan unha lectura feminista ou proto-feminista da súa obra, xa que inclúe nela a súa vontade de dar a súa opinión sobre temas que afectaban especialmente ás mulleres, como a "muller desfrazada de home", moi recorrente no teatro do Século de Ouro para recuperar a honra, tamén a sororidade ou solidariedade feminina, a castidade e o matrimonio.

Algunha das súas obras son "Décimas a Doña María de Zayas y Sotomayor" (1638) ou "El conde Partinuplés" (1653), pero a escritora revela que era consciente do mundo patriarcal no que vivía en "Valor, agravio y mujer".

Neste escrito ironiza sobre a sociedade na que vive e ridiculiza algúns valores típicamente masculinos (patriarcais). É unha comedia de enredo de ambiente palatino que desenvolve o mito de Don Juan, invertindo a historia con alusións a El burlador de Sevilla

A obra poética coñecida son 4 relacións impresas, encargos de descripcións de feitos dignos de feliz recordo, que se imprimen en pliegos soltos como unha literatura de masas.

Tamén escribiu unha Loa sacramental na que xoga coas distintas xergas que se podían escoitar na cidade. 

Formou parte da Academia Literaria do Conde de la Torre e escribiu sobre todo poemas extensos sobre eventos, celebracións e festas públicas, por exemplo Romance por la victoria de Tetuán (1633).

Máis informacion en: GlWikipedia, Wikipedia, Biblioteca, Biografía, MCN, Andalucía, Barroco, Varona



Creu CASAL i SICART

"A DOUTORA" primeira catedrática en botánica de España

Chamábanlle así á profesora emérita da Universidade Autónoma de Barcelona, á botánica Creu Casas i Sicart, que en 1971 ocupou a cátedra de Botánica da UAB, convertíndose na primeira catedrática desta disciplina en España.

Foi farmacéutica e logo brióloga, a máis importante do século XX. 

Naceu en Barcelons en abril de 1913 e faleceu en maio de 2007.  Especializouse nas «plantas inferiores», é dicir, os musgos e as hepáticas. O seu pai foi un experto xardiñeiro do que herdou a estima pola natureza e a afición pola Botánica.

En 1951 defendiu a súa tese doutoral dedicada aos briófitos do Montseny. Elaborou un herbario, o BCB, que conta con máis de 50.000 pliegos de briófitos, principalmente ibéricos.

Comenzou o seu labor docente e investigadora na UB, pero en 1971 trasladouse a Bellaterra, onde puxo en marcha o Departamento de Botánica. A partir desta época a súa produción científica deu un salto notable. Especialmente destacan as súas aportacións no campo dos briófitos. 

Trala súa xubilación foi nomeada profesora emérita en 1983, momento a partir do cal se dedicou con maior pasión ao estudo dos briófitos, de tal maneira que en 1989 constituíu a Sociedad Española de Briología, da que foi a primeira presidenta.

A súa contribución á brioloxía resúmese en 216 traballos publicados, especialmente nos campos da taxonomía e a florística. A abreviatura «Casas» empléase para indicar a Creu Casas Sicart como autoridade na descrición e clasificación científica dos vexetais.

Dorothy PITMANN HUGUES

PIONEIRA NA PROTECCIÓN DA INFANCIA VULNERABLE E ICONO DO FEMINISMO AFROESTADOUNIDENSE

Dorothy Pitman Hughes ​​(Georgia-EEUU outubro 1938 - Florida decembro 2022) foi unha feminista afroamericana estadounidense, defensora do benestar infantil, activista, oradora pública, autora e propietaria dunha pequena empresa. 

O seu verdadeiro nome era Dorothy Jean Ridley. Tivo tres fillas: Malmsten, Patrice Quinn e Angela Hughes.

O seu primeiro feito activista foi a recaudación de fondos para o Congreso da Igualdade Racial a principios da década de 1960. Involucrouse na loita polos dereitos civís e coñeceu a Martin Luther King e Malcolm X

Organizou unha escola infantil cooperativa multirracial no West Side de Nova Iorke, a West 80th Community Childcare Center.

Corpo e alma

Gloria Steinem, columnista de New York Magazine, acudiu en 1968 a coñecer ese centro para escribir sobre el e ambas fixéronse amigas e viaxaron por todo o país entre 1969 e1973 dando discursos en universidades, centros comunitarios e outros locais.

Dorothy e Gloria necesitaban un cartaz para as súas convocatorias e o fotógrafo Dan Wynn  ofreceulles facerllas de balde. Esa foto agora está colgada nas paredes do Museo Nacional do Retrato, no centro de Washington. 

Ambas con xerséis de colo alto, Steinem coa sús melena loira e Pitman co seu peiteado afro, posaron desafiantes co puño en alto, o xesto do Black Power.

A foto foi publicada na revista Esquire co pé de foto “Corpo e alma: Gloria Steinem e a súa compañeira, Dorothy Pitman Hughes, amuosan o estilo que  entusiasmou ao público na súa xira de charlas"

A imaxe era intencionadamente provocadora e deseguida se converteu en icónica. Logo a recrearon algunha outra vez ao longo da súa vida. 

Pitman Hughes animó a Steinem a cofundar con outras socias a revista Ms., que comezou como unha edición especial do New York Magazine e pronto se converteu nun referente do movemento feminista. 

Escribiu varios libros (Wake Up and Smell the Dollars! Whose Inner-city is this Anyway! One Woman's Struggle Against Sexism, Classism, Racism, Gentrification, and the Empowerment Zone).

Loreta Lovett publicou a súa biografía co título "With Her Fist Raised", en 2021 na que dicía que era multifacéntica, como se recolle nun artigo da revista Ms

Dorothy Pitman Hughes organizou o primeiro refuxio para mulleres maltratadas na cidade de Nova Iorke e cofundou a Axencia para o Desenvolvemento Infantil desta cidade, pioneira no coidado de nenas e nenos e sinalou que "demasiadas mulleres víanse obrigadas a deixar ás súas fillas e fillos sós na casa mentras traballaban para alimentar ás súas familias".​ 

Pitman Hughes tamén cofundou con Gloria Steinem a Women's Action Alliance, un centro de información nacional pioneiro que se especializou na educación infantil multirracial e non sexista, en 1971. 


Máis información en: La VanguardiaEl País, Ms - Lovett, Wikipedia, La-lista, Infobae



Celia BRAÑAS FERNÁNDEZ

PIONEIRA DA DIVULGACIÓN CIENTÍFICA FEMININA EN GALIZA

Celia Clara Daniela Bernardina Brañas Fernández (A Coruña, 20/05/1880-12/06/1948), sobriña de Alfredo Brañas, foi unha científica galega pioneira na incorporación da muller á culturacientífica. 

Estudou na Escuela Normal de A Coruña, onde obtivo o título de mestra elemental e superior e, despois, cursou o Bacharelato no Instituto local.

En 1908 iniciou o seu labor docente na Escola Normal coruñesa e en 1911 aprobou a oposición de profesora numeraria de Ciencias e encargouse da docencia de Física, Química e Historia Natural. Ocupou a dirección da Normal en diversas etapas e xubilouse en 1946.

Celia Brañas simbolizou o esforzo das mulleres da súa xeración por ter un papel protagonista na sociedade, e, de forma singular nun terreo no que historicamente a súa presenza fora máis escasa, a cultura científica. 

Até 1910 a entrada da muller na Universidade precisaba de permisos especiais. Unha Real Orde do Ministerio de Instrucción Pública y Bellas Artes do 8 de marzo de 1910 eliminou esa norma que obrigaba ás mulleres a pedir permiso á Dirección General de Instrucción Pública para optar á matrícula oficial, orde que se viu complementada con outra do mes de setembro permitindo ás mulleres o exercicio da profesión derivada dos estudos efectuados. Por iso non nos pode sorprender que ata 1913 non houbese mulleres na Facultade de Medicina de Santiago.

A súa visión da ensinanza das Ciencias estivo en consonancia coa proposta educativa dos movementos de renovación pedagóxica da época, a “ensinanza activa”. Celia entendeu que a súa responsabilidade de educadora non se debía restrinxir ao espazo das aulas e desenvolveu un notable labor divulgativo.

En 1919 participou como poñente no primero congreso de Estudos Galegos no que defendeu o tema da importancia que para a rexión galega tería a creación dunha estación de bioloxía mariña na Coruña.  No ano seguinte, 1920, ela mesma solicitou ao Museo Nacional de Ciencias Naturales de Madrid a organización dun curso de Bioloxía Mariña, no que participou, este evento estivo relacionado coa posterior creación da Estación de esa especialidade en Marín (1932).

A Real Academia Galega de Ciencias (RAGC), coa colaboración da Axencia Galega de Innovación (GAIN) da Xunta de Galicia, convoca o premio de Xornalismo Científico, que dende a sexta edición de 2021 leva o nome de Celia Brañas. 
O Premio de Xornalismo Científico “Celia Brañas” trata de estimular e recoñecer as actividades de comunicación da ciencia e da tecnoloxía entre as/os profesionais do xornalismo dos medios de comunicación galegos.